English

Referenties   |   13 maart 2014

Antonius maakt kwaliteitsslag met digitaal medicatiedossier

Eerst wordt het polsbandje van de patiënt gescand en daarna alle medicijnen.

Kwaliteit van de zorg is een speerpunt in de Nederlandse ziekenhuizen. Digitalisering wordt als één van de manieren gezien om de kwaliteit te verhogen. Bijvoorbeeld om medicatiefouten aan te pakken. 40% van deze fouten ontstaat rondom de toediening. Hier valt dus heel wat te winnen. Het Antonius Ziekenhuis in Sneek ging de uitdaging aan en werkt nu als één van de eerste ziekenhuizen in Nederland met een volledig digitale voorschrijf- en toedienings registratie met barcodeverifi catie.

Als je hem op de gang ziet onder de AMiS, ziet hij er niet eens zo bijzonder uit; de medicatiebox van Alphatron. Maar schijn bedriegt. In deze splinternieuwe box zit jaren van ontwikkeling. Het flexibele systeem zorgt ervoor dat de medicatie tot aan het bed kan worden meegenomen. Om zeker te weten dat de juiste medicatie bij de juiste patiënt terecht komt, wordt eerst de patiënt gescand en daarna elk afzonderlijk medicijn. In de apotheek, waar de medicatieboxen worden gevuld, is eveneens een strenge uitzetregistratie. Op elke tablet, op ieder paracetamolletje zit een barcode. Er is fulltime iemand bezig met het stickeren van alle medicijnen die vanuit de fabrikant geen barcode hebben. Een robot verpakt orale medicijnen die niet geschikt zijn voor eenheidstoediening, in een zakje met barcode. Voordat de boxen worden gevuld, wordt alles gescand. En dit voor ruim 300 bedden met 600 tot 1000 mutaties per dag. Ga er maar aan staan.

Plan van eisen 
De invoering van het digitale medicatiedossier in het Antonius Ziekenhuis was onderdeel van een groter geheel met een specialistisch dossier en een verpleegkundig dossier. Ziekenhuisapotheker Michiel Duyvendak was als projectleider van het elektronisch medicatiedossier de grote stimulator achter het deelproject. “Medicatiefouten zijn de meest voorkomen de fouten in het ziekenhuis. Het is dus heel belangrijk om hier iets aan te doen en digitaliseren helpt hierbij”, stelt hij. Hiervoor heb je werkplekken nodig bij het bed van de patiënt. Gekozen is voor de Computer on Wheels (COW). Een ziekenhuisbrede projectgroep ging aan de slag met het plan van eisen. Ageeth Koffeman, unitleider cardiologie: “Gebruiksgemak stond hoog op de lijst, evenals hygiëne en een accu met een lange levensduur. Maar het allerbelangrijkste was dat de medicatiebox automatisch op slot ging zonder sleutel.”

 
Ageeth Koffeman, unitleider cardiologie, en
zieknhuisapotheker Michiel Duyvendak.
  Elk tabletje wordt gescand voordat het in het laatje van de patiënt gaat.


Losse box 
Van de drie benaderde leveranciers was Alphatron de enige die met de AMiS aan het gebruikersgemak voldeed én een medicatiecassette kon leveren die onder de COW vandaan kan, zodat de box in de apotheek kan worden gevuld. Er was echter één kwestie: de medicatiebox bestond alleen nog op papier. Dat was meteen ook het probleem. Omdat het eerste prototype door Alphatron was afgekeurd, liep de levering erg uit. “We hebben hierdoor maanden met oude bakken onder de mooie nieuwe COWs gelopen. Dat was niet goed voor het moreel en had communicatief beter gekund”, aldus Ageeth Koffeman.

Weerstand 
Op de werkvloer was toch al veel weerstand in het begin. De verpleegkundigen moesten het systeem leren kennen en de dokters moesten anders gaan voorschrijven. Nog niet alle barcodes konden worden gescand en de COWs hadden soms inlogproblemen of onvoldoende bereik voor het draadloze netwerk. Ageeth Koffeman: “Wat enorm heeft geholpen is het feit dat elke afdeling een pharmacy practicioner heeft gekregen. Een vaste, speciaal geschoolde apothekersassistente die specialisten en verpleegkundigen ondersteunt bij het elektronisch voorschrijven en toedienen. Daarnaast doet zij de intake van de patiënt en checkt de medicatie bij ontslag uit het ziekenhuis.”

Automatisch op slot 
In december 2012 was het dan zover: de nieuwe boxen werden geleverd. Heel geruisloos zijn de AMiS omgebouwd en konden de nieuwe bakken eronder. “Nu ziet het er geweldig uit en het werkt ook geweldig.” Wat is het grootste voordeel van de nieuwe werkwijze? “Dat de box automatisch op slot gaat”, zegt Ageeth meteen. “Daar hoeven we niet meer over na te denken. En dat je zeker weet dat je de juiste patiënt voor je hebt. We hebben echt moeten afleren om niet het dossier te scannen, maar de patiënt. We hebben nu bijvoorbeeld een echtpaar met dezelfde achternaam op dezelfde kamer. Als je scant, kun je je niet vergissen en opent de juiste toedienregistratie. Wellicht dat dit in de toekomst extra met een foto ondersteund gaat worden.”

Gelukt 
En wat viel tegen? Michiel Duyvendak: “We hadden van tevoren niet ingeschat dat de invoering van het digitale medicatiedossier zoveel werk zou zijn. Je bent een professional. Je wilt geen verstand hebben van inlogcodes van het draadloze netwerk of van waar wel of geen stopcontact mag zitten. Het was een hectisch maar dankbaar jaar.” Ageeth Koff eman sluit daarbij aan. “Er is zoveel gebeurd het afgelopen jaar”, vertelt ze. “Er is hier echt een kwaliteitsslag gemaakt. Dat we als een streekziekenhuis dit als één van de eerste in Nederland en met relatief weinig mensen voor elkaar hebben gekregen, wil wel wat zeggen over de vooruitstrevendheid van de ziekenhuisapotheek. Als het niet zo gedragen was door de apotheek, was het niet gelukt.”

AMiS Medicatiebox 
De AMiS Medicatiebox CL is een medicatiebox met 16 ruime medicatiebakjes. De medicatiebox is voorzien van een touch display met pincode waarmee alle medicatiebakjes tegelijkertijd geopend of gesloten kunnen worden. Dit intelligente systeem heeft een elektronisch slotmechanisme waarmee alleen zorgverleners toegang tot de medicijnen kunnen krijgen. Om de medicatie-uitgifte te allen tijde veilig te beheren, is het systeem voorzien van een programmeerbare timer die de medicijnboxen na een bepaalde tijd automatisch weer afsluit.